Қазақстан Республикасының түзеу мекемелеріндегі әйелдер құқықтарын қорғау мәселелері (VERITAS LEGIS JOURNAL, 2025)
Мақала Қазақстан Республикасындағы бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жатқан әйелдердің құқықтарын қорғау жағдайына кешенді талдау жасауға арналған. Әйелдерге арналған түзеу мекемелерінің қызмететуіндегі негізгі мәселелер, атап айтқанда, ұстау жағдайларының халықаралық стандарттарға сәйкес келмеуі, санитарлық-тұрмыстық және медициналық қамтамасыз етудің жеткіліксіздігі, сондай-ақ гендерлікзорлық-зомбылық пен кемсітушілік тәуекелдері қарастырылады. Әйелдерге қатысты қылмыстық жәнеқылмыстық-атқару заңнамасын қолдану тәжірибесіне, шартты түрде мерзімінен бұрын босату, жазаны баламалышаралармен алмастыру және амнистия институттарын талдауға ерекше назар аударылады. Ресми статистикалықдеректер мен нақты жағдайларды талдау негізінде құқық қолдану тәжірибесіндегі жүйелі проблемаларанықталып, соттардың формалистік көзқарасы мен гуманизм және адам құқықтарын қорғау қағидаттарынақарағанда жазалау тетіктеріне басымдық берілетіні көрсетіледі.Мақалада пенитенциарлық жүйені реформалаудың алғашқы кезеңі ретінде әйелдерге арналған амнистияжүргізудің қажеттілігі негізделеді, сондай-ақ қылмыстық-атқару жүйесін демилитаризациялау, гендерлікбағдарланған ұстау стандарттарын енгізу және қоғамдық бақылауды кеңейту сияқты одан әрі өзгерістердің негізгібағыттары ұсынылады. Қазақстанның адам құқықтары саласындағы халықаралық міндеттемелерін іске асыружазаны ізгілендіруге және сотталған әйелдерді қоғамға қайта әлеуметтендіруге бағытталған жүйелі әрі дәйектіөзгерістерді талап ететіні жөнінде қорытынды жасалады.
Keywords: әйелдер құқықтары; әйелдерге арналған түзеу мекемелері; пенитенциарлық жүйе; қылмыстық-атқару құқығы; амнистия; шартты түрде мерзімінен бұрын босату; гендерлік кемсітушілік; адам құқықтарының халықаралық стандарттары.