Аңдатпа
Автор, Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының сарапшысы, Негізгі Заңның 26-бабында көзделгендей, қылмыстық іс жүргізуге қатысушылар болып табылмайтын адамдардың мүлікке конституциялық құқығын сақтау тұрғысынан отандық қылмыстық іс жүргізуде мүлікті тәркілеудің процедуралық және құқықтық механизмін қарастырады. Жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде (бұдан әрі - ҚІЖК) (Қылмыстық іс жүргізу кодексі, 2014) (Қылмыстық іс жүргізу кодексі, 2014) белгіленген тәртіптің әркімнің сотта тыңдалу құқығына қатысты Қазақстан Республикасы Конституциясының 77-бабы 3-тармағының 4) тармақшасына сәйкес келмейтіні туралы қорытынды жасауға алғышарттарды белгілеу. Бұл мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілді: қылмыстық іс жүргізуге қатысушылар болып табылмайтын адамдардың мүліктік құқықтарының қамтамасыз етілу дәрежесі, олардың мүлкін судья тыңдау өткізбей, жеке өзі тәркілеу мәселесін қараған кезде осы құқықтың бұзылуының сипаты. Мүлікті тәркілеу рәсімінің ерекше құқықтық сипатына назар аударылады, ол қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шарасы және дәлелдемелерді жинау құралы болып табылады. Қылмыстық-процестік кодекстің бірнеше ережелерін жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізілуде, соның ішінде мүліктің жоғалуын, жасырылуын немесе қасақана иеліктен шығарылуын болдырмау үшін тергеу судьясының ақылға қонымды мерзімге алдын ала тәркілеуін белгілеу. Бұл мәселе бойынша түпкілікті шешім қабылданғанға дейін іс жүргізуге қатысушы емес тұлға тәркіленген мүліктің қылмыстық жолмен емес, заңды түрде алынғанын және қылмыстан түскен кірістерді жасыру үшін пайдаланылмағанын сотта тікелей дәлелдеу мүмкіндігіне ие болады.